Podnoszenie prefabrykatu nad ogrodzeniem, wykopem, skarpą albo inną przeszkodą wymaga dokładniejszego planowania niż standardowy rozładunek na otwartym placu. W takiej sytuacji liczy się nie tylko masa elementu, ale również promień pracy, wysokość podnoszenia, gabaryty prefabrykatu, sposób podwieszenia oraz możliwość bezpiecznego ustawienia maszyny. Im dalej od dźwigu znajduje się miejsce montażu, tym większe znaczenie ma dobór odpowiedniego udźwigu i zasięgu.
Prefabrykaty betonowe są zwykle ciężkie, sztywne i wymagają precyzyjnego prowadzenia. Mogą to być ściany, belki, słupy, płyty stropowe, elementy oporowe, schody, studnie, zbiorniki lub inne gotowe części konstrukcji. Przy ich podnoszeniu nie można zakładać, że wystarczy znać wyłącznie wagę elementu. Trzeba sprawdzić, z jakiego miejsca zostanie pobrany, nad czym będzie przenoszony i gdzie ma zostać odłożony lub zamontowany.
Dlaczego przeszkoda zmienia warunki pracy?
Ogrodzenie, wykop lub istniejący obiekt wymuszają pracę z większego promienia. Dźwig nie zawsze może stanąć bezpośrednio przy prefabrykacie albo przy miejscu montażu. Czasami musi pracować zza ogrodzenia, z drogi dojazdowej, z utwardzonego placu albo z miejsca oddalonego od wykopu. To zmienia obciążenie maszyny i ogranicza dostępny udźwig.
W praktyce ten sam prefabrykat może wymagać innego sprzętu w zależności od ustawienia. Element podnoszony blisko dźwigu może mieścić się w możliwościach mniejszej maszyny. Jeśli jednak trzeba przenieść go nad przeszkodą i odłożyć kilka lub kilkanaście metrów dalej, potrzebny może być dźwig o większym zapasie technicznym.
Przy tego typu realizacjach szczególnie ważne są:
- masa prefabrykatu wraz z osprzętem do podnoszenia,
- długość, szerokość i wysokość elementu,
- odległość od osi dźwigu do miejsca pobrania ładunku,
- odległość od osi dźwigu do miejsca montażu,
- wysokość przeszkody, nad którą trzeba przeprowadzić prefabrykat,
- głębokość i odległość od krawędzi wykopu,
- nośność podłoża pod podporami,
- możliwość bezpiecznego prowadzenia ładunku.
Dopiero po zestawieniu tych danych można ocenić, czy wystarczy klasyczny dźwig samojezdny, czy lepszym wyborem będzie mobilny żuraw wieżowy.
Praca przy wykopie wymaga ostrożności
Wykop jest jedną z trudniejszych przeszkód przy pracy dźwigiem. Problemem nie jest tylko konieczność przeniesienia elementu nad pustą przestrzenią. Ważna jest również stabilność gruntu przy krawędzi wykopu. Podpory dźwigu nie powinny być ustawione zbyt blisko skarpy, ponieważ naciski od maszyny mogą osłabić krawędź i zwiększyć ryzyko osiadania.
Przed rozpoczęciem pracy trzeba sprawdzić, czy miejsce ustawienia dźwigu jest wystarczająco oddalone od wykopu i czy podłoże przeniesie obciążenia. Jeżeli grunt jest nasypowy, podmokły, świeżo zagęszczany albo naruszony przez wcześniejsze roboty ziemne, konieczne może być dodatkowe wzmocnienie stanowiska lub zmiana lokalizacji maszyny.
W takich sytuacjach dźwig często musi pracować z większego promienia. To oznacza, że potrzebny jest większy zapas udźwigu niż przy zwykłym rozładunku. Dobrze dobrany sprzęt pozwala wykonać podnoszenie bez ustawiania maszyny w miejscu ryzykownym dla stabilności wykopu.
Jak dobrać dźwig samojezdny do prefabrykatu?
Dźwig samojezdny sprawdza się wtedy, gdy trzeba podnieść prefabrykat o większej masie i ustawić go w precyzyjnie określonym miejscu. Przy takich pracach liczy się maksymalny udźwig, długość wysięgnika, konfiguracja podpór oraz realny udźwig przy wymaganym promieniu pracy.
Przy cięższych elementach i większych zasięgach dobrym przykładem sprzętu jest LIEBHERR LTM 1230-5.1. To dźwig samojezdny o maksymalnym udźwigu 230 ton i wysięgniku teleskopowym do 75 m. Taki model może być wykorzystywany przy montażu ciężkich prefabrykatów, konstrukcji stalowych oraz elementów wymagających dużej stabilności pracy na większym promieniu.
Nie oznacza to jednak, że przy każdym prefabrykacie potrzebna jest największa maszyna. Jeżeli element jest lżejszy, a miejsce ustawienia dźwigu znajduje się blisko punktu montażu, wystarczający może być mniejszy dźwig samojezdny. Kluczowe jest sprawdzenie tabeli udźwigów dla konkretnego promienia, a nie tylko porównanie masy prefabrykatu z maksymalnym udźwigiem maszyny.
Kiedy rozważyć mobilny żuraw wieżowy?
Mobilny żuraw wieżowy może być korzystnym rozwiązaniem wtedy, gdy prefabrykat trzeba przenieść ponad przeszkodą na większy dystans poziomy. Sprawdza się szczególnie tam, gdzie liczy się zasięg, precyzja i możliwość obsłużenia większego obszaru z jednego ustawienia. Może to być przydatne przy montażu elementów za ogrodzeniem, nad wykopem, między budynkami lub przy pracy na ograniczonym placu.
Przykładem takiej maszyny jest Spierings SK599-AT5. To mobilny żuraw wieżowy z wysięgnikiem 50 m, maksymalnym obciążeniem 9000 kg i maksymalną wysokością podnoszenia 56,3 m. Taki sprzęt może być przydatny wtedy, gdy prefabrykat nie jest ekstremalnie ciężki, ale musi zostać podany daleko, wysoko lub ponad istniejącą przeszkodą.
W praktyce wybór między dźwigiem samojezdnym a mobilnym żurawiem wieżowym zależy od geometrii pracy. Jeżeli najważniejszy jest bardzo duży udźwig, często lepszy będzie dźwig samojezdny. Jeżeli kluczowy jest zasięg poziomy, precyzja i obsługa kilku punktów montażowych z jednego ustawienia, warto rozważyć żuraw mobilny.
Jak przygotować prefabrykat do podnoszenia?
Prefabrykat powinien być przygotowany do podnoszenia jeszcze przed przyjazdem sprzętu. Trzeba znać jego masę, wymiary, punkty zaczepienia i sposób montażu. Należy też sprawdzić, czy uchwyty transportowe są dostępne, nieuszkodzone i zgodne z dokumentacją producenta.
Przy elementach o większych gabarytach ważny jest środek ciężkości. Jeśli jest przesunięty, prefabrykat może przechylać się podczas podnoszenia. W takiej sytuacji konieczne może być użycie trawersy, zawiesi o odpowiedniej długości albo kilku punktów mocowania. Osprzęt również ma swoją masę, którą należy doliczyć do całkowitego obciążenia dźwigu.
Przed rozpoczęciem prac warto ustalić:
- dokładną masę prefabrykatu,
- lokalizację punktów zaczepienia,
- wymagany typ zawiesi lub trawersy,
- położenie środka ciężkości,
- sposób prowadzenia elementu podczas przenoszenia,
- miejsce tymczasowego odłożenia,
- kolejność montażu,
- osoby odpowiedzialne za komunikację z operatorem.
Dobre przygotowanie ogranicza ryzyko przechylenia elementu, kolizji z przeszkodą i niepotrzebnych przestojów.
Strefa pracy i komunikacja
Podnoszenie prefabrykatu nad przeszkodą wymaga wyznaczenia bezpiecznej strefy pracy. Nie powinny znajdować się w niej osoby postronne, pojazdy ani materiały, które mogłyby utrudnić prowadzenie ładunku. Szczególnie ważne jest zabezpieczenie obszaru po obu stronach przeszkody: przy miejscu pobrania elementu i przy miejscu jego montażu.
Operator musi mieć dobrą komunikację z osobą prowadzącą podnoszenie. Jeśli przeszkoda ogranicza widoczność, potrzebny jest sygnalista lub łączność radiowa. Przy pracy nad ogrodzeniem, ścianą, wykopem lub innym obiektem operator nie zawsze widzi dokładnie miejsce odłożenia prefabrykatu. Brak komunikacji może prowadzić do niekontrolowanych manewrów i ryzyka kolizji.
Przy realizacjach miejskich, przemysłowych lub prowadzonych w pobliżu istniejących obiektów dobór sprzętu i organizacja pracy mają szczególne znaczenie. Dla przykładu usługi dźwigowe Gdańsk przy montażu prefabrykatów w zwartej zabudowie powinny uwzględniać nie tylko masę elementu, ale także dojazd, ograniczenia terenu, krawędzie wykopów, przeszkody nad placem i możliwość bezpiecznego wygrodzenia strefy roboczej.
Co najczęściej powoduje problemy przy takim podnoszeniu?
Najwięcej problemów pojawia się wtedy, gdy sprzęt zostaje dobrany tylko na podstawie masy prefabrykatu. W rzeczywistości ograniczeniem może być promień pracy, brak miejsca na podpory, słabe podłoże, zbyt bliskie ustawienie przy wykopie albo przeszkody nad miejscem montażu. Częstym błędem jest również brak informacji o rzeczywistej masie elementu i osprzętu.
Problemem może być też niewłaściwa kolejność dostaw. Jeśli prefabrykat zostanie odłożony w złym miejscu, dźwig będzie musiał pracować z większego promienia albo wykonać dodatkowe manewry. To wydłuża czas pracy i może wymagać zmiany konfiguracji sprzętu.
Aby ograniczyć ryzyko, warto wcześniej przygotować prosty plan operacji. Powinien obejmować miejsce ustawienia maszyny, trasę przenoszenia prefabrykatu, miejsce montażu, sposób podwieszenia i osoby odpowiedzialne za komunikację.
Bezpieczne podnoszenie zaczyna się od geometrii pracy
Bezpieczne podniesienie prefabrykatu nad ogrodzeniem lub wykopem zależy od prawidłowego określenia geometrii pracy. Trzeba wiedzieć, jak ciężki jest element, jak daleko trzeba go przenieść, nad jaką przeszkodą będzie prowadzony i na jakiej wysokości ma zostać ustawiony. Dopiero wtedy można dobrać odpowiedni dźwig samojezdny albo mobilny żuraw wieżowy.
Najważniejsze jest zachowanie zapasu technicznego. Sprzęt nie powinien być dobierany „na styk”, szczególnie gdy praca odbywa się przy wykopie, w ograniczonej przestrzeni lub przy dużym promieniu. Dobrze zaplanowana operacja pozwala ograniczyć ryzyko przechylenia ładunku, osiadania podpór, kolizji z przeszkodami i przestojów na placu budowy.